Streszczenie
Zemsta (1834) Aleksandra Fredry to komedia osadzona w staropolskim zamku, który należy do dwóch skłóconych właścicieli: Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka. Obaj są ze sobą w wiecznym sporze o mur graniczny.
W tle toczy się wątek miłosny: Wacław (syn Rejenta) kocha Klarę (wychowanicę Cześnika). Cześnik chce się ożenić z Podstoliną – wdową, którą zabiega też Rejent. Plątanina intryg, nieporozumień i komedii sytuacyjnych kończy się ślubem Wacława z Klarą i pogodzieniem zwaśnionych stron.
Bohaterowie
- Cześnik Raptusiewicz – porywczy, honorowy, komiczny; walczy o mur i o Podstolinę
- Rejent Milczek – obłudny, małostkowy, pozornie pobożny; główny antagonista
- Wacław – romantyczny kochanek; chce poślubić Klarę wbrew ojcu
- Klara – młoda, zakochana; pion w grze starszych
- Papkin – tchórzliwy samochwała, posłaniec i błazen; najkomiczniejsza postać
Komizm w Zemście
- Komizm sytuacyjny – nieporozumienia, list do złej osoby, ukrywanie się
- Komizm postaci – Papkin jako samochwała, Cześnik jako porywczus
- Komizm językowy – charakterystyczne powiedzonka, archaiczny język
Na egzaminie: Fredro pokazuje wady szlacheckie (pieniactwo, próżność, obłudę) przez śmiech – to satyra obyczajowa.
Motywy
- Konflikt i pojednanie – spór o mur kończy się zgodą przez miłość młodych
- Miłość pokonuje przeszkody – Wacław i Klara mimo sprzeciwu ojców
- Wady ludzkie – Fredro śmieje się z pieniactwa, próżności i obłudy
- Pieniądze i interes – większość konfliktów ma podłoże majątkowe
Pytania egzaminacyjne
- Opisz postać Papkina. Z czego wynika komizm tej postaci?
- Jakie wady ludzkie przedstawia Fredro w Zemście?
- Co stoi na przeszkodzie miłości Wacława i Klary?
- Na czym polega komizm sytuacyjny w wybranej scenie Zemsty?