Streszczenie – Hobbit
Hobbit, czyli tam i z powrotem (1937) to powieść J.R.R. Tolkiena opowiadająca o przygodach Bilba Bagginsa – spokojnego hobbita z Bag End, który zostaje wciągnięty w nieoczekiwaną wyprawę. Na jego progu pojawia się czarodziej Gandalf i trzynastu krasnoludów pod wodzą Thorina Dębowej Tarczy.
Kompania wyrusza odzyskać Erebor – Samotną Górę i skarb zagarniętą przez smoka Smauga. Bilbo ma pełnić rolę złodzieja. W trakcie wyprawy hobbit znajdzie Jedyny Pierścień (który wygrauje od Golluma w zagadki), pokona pająki, ucieknie z elfiego więzienia i w końcu stawi czoła samemu smokowi.
Smok ginie z ręki Barda z Dale. Następuje Bitwa Pięciu Armii. Thorin umiera. Bilbo wraca do domu zmieniony – odważniejszy, bogatszy w doświadczenia i z małym złotym pierścieniem w kieszeni.
Bohaterowie
Bilbo Baggins
Główny bohater. Hobbit – istota miłująca spokój, jedzenie i własny dom. W trakcie wyprawy odkrywa w sobie odwagę i spryt, o których nie wiedział. Jego przemiana to serce powieści. Na egzaminie: Bilbo to bohater dojrzewający – klasyczny motyw inicjacji.
Gandalf
Czarodziej, który organizuje wyprawę. Mądry, tajemniczy, pojawia się i znika w kluczowych momentach. Symbol przewodnika i mentora.
Thorin Dębowa Tarcza
Przywódca krasnoludów. Dumny, nieugiął, dotknięty smoczą chorobą (chciwością wobec złota). Ginie w Bitwie Pięciu Armii. Tragiczny bohater.
Gollum
Stworzenie żyjące w podziemnej jaskini. Opiekun Pierścienia. Zagadkowy, dwulicowy – zarówno groźny jak i żałosny. Ważny dla całej mitologii Tolkiena.
Smaug
Smok, który zagarnął skarb Ereboru. Inteligentny, próżny, wrażliwy na pochlebstwa. Ginie trafiony strzałą Barda w jedyne słabe miejsce na brzuchu.
Motywy i tematy
- Inicjacja i dojrzewanie – Bilbo wyrusza jako tchórz, wraca jako bohater
- Przyjaźń i lojalność – relacja krasnoludów i Bilba, mimo różnic
- Chciwość i jej skutki – smocza choroba Thorina, konflikt o skarb
- Dom i tęsknota – Bilbo cały czas myśli o Bag End; dom to wartość
- Odwaga zwykłego człowieka – bohaterem nie musi być wojownik
Cytaty na egzamin
„Nie jesteś tym, za kogo się uważasz, Bilbo Baggins." – Gandalf
Użyj go gdy piszesz o przemianie bohatera lub o tym, że pozory mylą.
Bilbo, stając przed Smaugiem, wykazał się odwagą mimo strachu – to odwaga prawdziwa, bo świadoma niebezpieczeństwa.
Typowe pytania egzaminacyjne
- Opisz przemianę Bilba Bagginsa w trakcie wyprawy.
- Co oznacza motyw „smoczej choroby"? Jaką wadę ludzką symbolizuje?
- Jaką rolę odgrywa Pierścień w powieści?
- Porównaj Bilba i Thorina – czym się różnią jako bohaterowie?
- Napisz, czy uważasz Bilba za bohatera. Uzasadnij, odwołując się do tekstu.